Tıpta Yapay Zekaya Yer Açın!

Serap Öcal: "İnsan davranış ve hareketlerini sergileyebilen ve en önemlisi tamamen yapay araçlarla oluşturulan teknolojiye genel anlamda ‘yapay zeka’ ismi veriliyor."

Yapay zeka; zeki makineler, özellikle de zeki bilgisayar programları yapma bilimi ve mühendisliğidir. ‘Tıbbi yapay zeka’nın temel ilgi alanı, klinik teşhis işlemlerini gerçekleştirebilecek ve tedavi önerilerinde bulunabilecek yapay zeka programlarının oluşturulmasıdır. Yapay zeka, karmaşık tıbbi verileri analiz edebilecek yeteneklere sahiptir. Yapay zeka yöntemlerinin bir veri kümesi içindeki anlamlı ilişkileri ortaya çıkarabilme yetenekleri pek çok klinik senaryoda tanı, tedavi ve sonucu tahmin etmek için kullanılmaktadır.

1950’li yıllarda hayatımıza giren robot teknolojisi gelişen teknoloji ile birlikte yavaş yavaş hayatın kontrolünü eline almaya başladı. Başlarda insanlara yardımcı olması amacıyla geliştirilmeye başlanan robotlar, zamanla aletlerin yerini aldı. Robotlar, teknoloji sayesinde daha da gelişirlerse gözlerini insanların yerine dikip, işlerini ellerinden alabilirler mi? Bunu da zaman gösterecek…

Teknoloji ve bilimi bir araya getiren yapay zeka, çok sayıda insan tarafından hala keşfedilmeyi bekleyen gizemli bir kutu figürü gibi. Çoğu insan bu konuda yeterli bilgiye sahip değil. Yapay zeka en yalın tanımıyla, ‘‘vücutlu bir robot’’ olarak düşünülse de içeriğine bakıldığında aslında bundan çok daha fazla anlama geliyor.

Yapay Zeka Nedir?

Yapay zeka adı üzerinde hiçbir canlı organizması içermiyor. Tamamen yapay bir kurgu üzerinde ilerliyor. İnsan davranış ve hareketlerini sergileyebilen ve en önemlisi tamamen yapay araçlarla oluşturulan teknolojiye genel anlamda ‘yapay zeka’ ismi veriliyor. Bilim dünyasında da bu konu hakkında bilim adamlarının farklı tanımları var. Marvin Minsky göre; insanlar tarafından yapıldığında zeka geliştiren şeyleri makinelere yaptırma arayışıdır. Chris Riesbeck göre ise; ‘‘Bilgisayarlar neden bu kadar aptal?’’ sorusuna cevap aramaktır. İnsana özgü davranışlar olarak bilinen karar verme yetisi, hissetme, davranışları öngörme, karar verme gibi eylemler, yapay zeka ürünü olan robotlarla şekillendiriliyor.

 

Yapay Zeka Varolan Kapasitenin Üzerine Çıkma Konusunda Yardımcı Oluyor

Yapay zekanın ortaya çıkış nedeni, karmaşık görevlerde makinelerin davranışlarını geliştirmekti. Bilgisayarda bulunan basit programlanmış kurallar kullanılarak mekanik hesaplama yapılıyordu. Sıra karmaşık problemlere geldiğinde işler biraz zorlaşıyordu. İnsanlardan farklı olarak bilgisayarlar, özel durumları algılama ve yeni durumlara adapte olma süreçlerini gerçekleştiremiyor. Bu durumda yapay zeka, bu tarz karmaşık görevlerde, makinelerin davranışlarını geliştirmeyi hedefliyor.

 

Tıpta Yapay Zeka Kullanımı

“Günümüzde yaygın olarak kullanılan başlıca yapay zeka yöntemleri; uzman sistemler, bulanık mantık, genetik algoritma ve yapay sinir ağlarıdır.”

Günümüzde yaygın olarak kullanılan başlıca yapay zeka yöntemleri; uzman sistemler, bulanık mantık, genetik algoritma ve yapay sinir ağlarıdır. Tıbbi uzman sistemler, tıbbi uzmanların tavsiyeleri doğrultusunda geliştirilir. Hasta verilerine dayanarak, hekime tavsiye ve önerilerde bulunur. Bulanık mantık grinin çeşitli derecelerini bilimsel olarak ifade edebilmekte, yaklaşık sonuçlar çıkarabilmektedir. Tıpta kullanılan çoğu kavram bulanık olduğundan, bu kavramlar ve aralarındaki ilişkiler bulanık mantık yöntemiyle temsil edilebilir. Yapay sinir ağları, biyolojik sinir sisteminin çalışmasını taklit eden nöronlar içerir. Bu nöronların çeşitli şekillerde birbirilerine bağlanmasıyla bir ağ oluşturulur. Yapay sinir ağları; tıbbi araştırma verileri içinden daha önce fark edilmemiş desenleri saptama, sınıflama, tıbbi aygıtların kontrolü, tıbbi görüntülerin karakteristiklerinin tespit edilmesi gibi pek çok uygulamada aktif olarak kullanılmaktadır. Yapay zeka yöntemlerinin yeterliliği tıbbın neredeyse her alanında araştırılmıştır ve uygulama potansiyeline sahiptir. Halen gelişmekte olan bu yöntemlerin gerçek klinik ortamlarda uygulanmaya başlanmasından önce daha ileri klinik denemelere ihtiyaç vardır. (Artificial Intelligence Applications in Medicine- Ayşe DEMİRHAN, Yusuf Alper KILIÇ, İnan GÜLER derleme mk.)

 

Gelecekte Yapay Zeka Çalışmaları Nasıl Devam Edecek?

İnsan zekası, yaşadığı ya da öğrendiği olayları tekrarlamadığı takdirde zaman içinde unutabiliyor. Unutmanın hızı konuya verilen önemle ters orantılı olarak ilerliyor. Önce ayrıntılar sonra ana bilgi siliniyor. Sonuçta bir bilgisayar sistemi olan yapay zekada bilgiler bilgisayardan silinmediği müddetçe unutulma ihtimali taşımıyor.

Paylaşılabilir: Gerçek zeka eğitim, öğrenme ve çevre faktörleriyle gelişebilir. Edinilen bilgilerin de bir başkasına öğretilmesi mümkün. Ancak yüzde yüz aktarma söz konusu değil. Yapay zekada, bilgisayardaki tüm bilgiler başka bilgisayara tam olarak aktarılabiliyor.

Tutarlıdır: Gerçek zekada bir tutarlılık göstermesi beklenemez. Gerçekleşen aynı olaya verilen tepki, insandan insana göre değişiklik gösterir. Ama yapay zeka da bu durum söz konusu değil. Yapay zeka sistemleri gerçekleşen olaylara aynı tepkiyi verir. Farklı zeka düzeyindeki yapay zeka sistemlerinden aynı olay karşısında farklı tepki görülmesi, zeka düzeyi ile ilgilidir.

Kayıtlıdır: Yapay zekada atılan her adım kaydedildiği gibi olaylara verilen tepkiler de daha sonra kullanılmak üzere kayıt altına alınır. Aynı olay tekrarladığında eski kararlar gözden geçirilip, aynı ya da benzer tepkiler verir. Gerçek zekada olay anında hiç düşünmeden yaşanılan olaya göre tepki verir.

 

Dilin Yapay Zeka Konusunda Etkisi Bulunuyor Mu?

Sembolik yapay zeka geliştiricileri tarafından sürdürülen yapay zeka çalışmaları, yapay zeka dillerinden de faydalanılarak, konuşabilen robotların meydana çıkmasını sağladı. Dünya yapay zekayı tartışıyor. Teknoloji ile yakından ilgilenen herkes Elon Musk ve Mark Zuckerberg isimlerini duymuştur. Bu iki isim yapay zekayla ilgili yeni bir tartışma başlattı. Taraflardan biri Tesla ve SpaceX’in CEO’su Elon Musk diğeri ise sosyal medya devi Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg… Yapay zeka ile ilgili gelişmelerin olumlu olmadığını söyleyen Musk, bu konuda duyduğu tedirginliği dile getirdi. Dünyaca ünlü CEO Musk’a göre; yapay zekayla ilgili her gelişme endişe uyandırıyor. Tüm hızıyla devam eden çalışmaların çıkarılacak kanunlarla belirli bir sınır altında tutulması gerektiğini söyleyen Elon Musk, gelişmelerin bu şekilde devam etmesi durumunda insan medeniyetinin gelecekte büyük bir risk altına gireceğinin altını çiziyor. Elon Musk’ın yaptığı bu açıklamaya cevaben Mark Zuckerberg ise bu görüşün aksini savunuyor. Yapay zeka konusunda son derece iyimser düşünen Zuckerberg, olumsuz düşünenlerin kıyamet senaryoları yazdığını söylüyor.

 

Serap Öcal

Tıbbi Yapay Zeka

Tıpta Yapay Zekaya Yer Açın!