İdrar İnkontinansı ve Manyetik Alan Tedavisi

"Pelvik taban disfonksiyonu kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 4 kat daha fazla görülmektedir."

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Haluk Kulaksızoğlu idrar inkontinansı ve manyetik alan tedavisine ilişkin görüşlerini paylaştı.

 

Nedir Pelvik Taban kasları?

Tıbbi bilgiler ve anatominin, insan yapısının genel vücut fonksiyonları üzerindeki etkileri daha iyi anlaşılmaya başladığından beri en ilginç kas demetlerinden birisi pelvik taban kaslarıdır. Bu kas demeti farklı yönlerde yerleşmiş kasların birbirleri ile yaptığı bir yapıdır. Kas demeti olmasına rağmen içinde yoğun bir sinir ağı ile barsak, mesane, rahim, prostat, makat ve hatta bacak işlevlerini düzenlemektedir.

Pelvik taban kaslarının işlevleri nedir ?

Daha önce açıklayamadığımız birçok sıkıntının aslında pelvik taban kaslarının fonksiyonlarındaki değişiklik ile bağlantılı olduğu gösterilmiştir. Bu kasların çalışmaları, kasılıp gevşemeleri cinsel fonksiyonları, idrar tutma ve yapma işlevlerini, büyük abdesti tutabilme, kabızlık ve ishal durumlarını, kadınlarda organların anatomik yerlerinde durmasını ve bahsettiğimiz organların ağrı ve duyarlılık ile ilgili sinir iletişiminin düzenlenmesini sağlar.

Pelvik taban disfonksiyonu ne gibi belirtiler verir?

İdrar şikayetleri olabilir:

İdrar kaçırma

Sancılı idrar

Aniden idrara sıkışma ve tutamama

Kesik ve sık idrara çıkma

Cinsel fonksiyon bozuklukları olabilir:

Erkeklerde ereksiyon ( yani sertleşmenin) korunamaması

Kadınlarda ağrılı ilişki

Boşalma ve orgazm sırasında ağrı

Kronik ağrıya bağlı cinsel isteksizlik

Dışkılama sorunları olabilir:

Kabızlık

Ikınmaya bağlı basur oluşması

Dışkılama sırasında ağrı olması

Kronik pelvik ağrı

Kişinin nerede ise koltuğa bir oturmasına izin vermeyen çok farklı tedavi yöntemlerine rağmen devamlı seyreden ve azalsa da sık tekrarlayan ve kişilerin yaşam kalitesini son derece etkileyen bir durumdur

En önemli bulgularından birisi kadınlarda ağrılı cinsel ilişkidir. Kasların gevşetilememesi sonucunda ilişki sırasında ciddi ağrı şikayeti ve buna bağlı cinsellikten uzaklaşma, çiftler arasında ciddi sıkıntılar da ortaya çıkabilmektedir

Organ sarkmaları olabilir:

Mesane sarkması, bağırsak sarkması, rahim düşüklüğü gibi birçok sorun ortaya çıkabilir

Bu şikayetler ne sıklıkta görülür?

Pelvik taban disfonksiyonu kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 4 kat daha fazla görülmektedir. 20 yaş üzerindeki bayanların yaklaşık olarak %25 inde görüldüğü bildirilmiştir. Bu oran 40 yaş üzerinde %40 50 yaş üzerinde ise %60 lara yani her 3 kadından birine denk gelmektedir. Yani aslında çoğunlukla doktora gidilmesinden çekinilen ama toplumda ciddi bir yer alan sağlık sorunudur.

Neden oluyor?

Aslında birçok kasın bir araya gelmesinden oluşan bir kas demeti olan pelvik taban kasları çok kuvvetli değildir. Karın içi basıncı arttıran durumlar, kadınlarda özellikle de çoğul doğumlar, normal doğumun zor olması, kilo, hormonal değişiklikler, geçirilen enfeksiyonlar, bu kas demetlerinin üzerinde yapılan her türlü cerrahi girişim, bisiklete binme gibi çok farklı nedenler bildirilmiştir. Günümüz hayatında özellikle bilgisayar karşısında çalışanlarda pozisyonel bozukluklar bel ile sıkıntılar da pelvik taban kaslarını zorlamaktadır. Yine özellikle idrarını çok uzun süre tutma alışkanlığı, dışkılamada ıkınma ihtiyacı gibi davranışssal özellikler de pelvik taban disfonksiyonunun oluşmasında önemli bulgulardır. Tabii ki yaşın ilerlemesine bağlı tüm kaslarda olduğu gibi bu kas demetindeki gevşemeler ve genetik yapı da burada son derece önemli. Son yıllarda yine bildirilen önemli bir sorun da yanlış ve bilinçsiz yapılan egzersizlerdir. Egzersiz programlarının kişiye özel düzenlenmesi ve bir yan etki görüldüğünde de hemen değiştirilmesi gerekmektedir.

Bazı Yanlışlar:

İdrar kaçırma doğumun normal bir sonucudur – YANLIŞ – Gebelik sonrasında idrar kaçırma sık olmasına karşın normal bir durum değildir

İdrar kaçırma yaşlanmanın  beklenen bir parçasıdır – YANLIŞ – İdrar kaçırma her yaş grubunda görülebilir. İleri yaşta daha sıktır ama normal değildir.

Pelvik taban kasları sadece kadınlarda bulunur – YANLIŞ – erkeklerde de pelvik taban disfonksiyonu görülebilir. Bu durum özellikle prostat ameliyatları sonrasında, barsak ameliyatları sonrasında veya sebepsiz olarak da ortaya çıkabilir

Pelvik taban egzersizleri işeme sırasında idrarı durdurup tutarak yapılır. YANLIŞ bu sadece arada bir test amaçlı olarak yapılır bir egzersiz tipi değildir.

Pelvik taban egzersizleri popo kaslarını kasarak yapılır  YANLIŞ – popo kaslarını oluşturan gluteus kasları pelvik taban kaslarının bir parçası değildir.

Pelvik taban egzersizleri işe yaramaz? – YANLIŞ – elimizde pelvik taban kas egzersizlerinin doğru ve yeterli şekilde yapıldığında işe yaradığını gösteren birçok veri bulunmaktadır

Pelvik taban egzersizleri pelvik tabanı kasıp sıkıştırarak yapılan bir işlemdir – YANLIŞ – Pelvik taban egzersizleri kasları kasmak kadar gevşetebilmeyi de içeren bir tedavidir.

Teşhis için ne yapılıyor ?

Öncelikle hastanın şikayetlerinin dikkatli bir şekilde dinlenilmesi gerekir. Doğru teşhis için pelvik taban disfonksiyonu ile aynı bulguları veren diğer sorunların ortaya konulması ve ayırıcı tanının yapılması tedavi başarısını en çok etkileyen faktörlerdir. Bu değerlendirmede çoğunlukla hastaların şikayetlerinin derecelerini ortaya koyan ve takipteki iyileşmenin de değerlendirilebildiği dünyaca kabul edilmiş soru formları kullanılmaktadır.  Eş zamanlı olarak kişilerin idrar düzenleri, dışkılama özellikleri ve eş zamanlı bulunan hastalıklarının da değerlendirilmesi lazımdır. Sözlü değerlendirme sonrasında ilk basamak detaylı muayenedir. Muayene sonrasında çoğunlukla şikayetleri arttıracak enfeksiyon varlığı  bakılır ve bu verilerle ilk basamak tedavi hemen başlanabilir. Kalça protezi, omurilik hastalıkları, çeşitli enfeksiyonların varlığı hastanın hikayesine göre araştırılmalıdır.

Tedavi nasıl yapılıyor?

Burada tedavi tamamen kişiye özel, hastanın farkında olduğu şikayetleri yanı sıra farkında olmadığı ancak durumunu kötüleştiren etkenlere yönelik olarak düzenlenmelidir. Örneğin idrar kaçırma şikayeti olan bir bireyde kabızlığın varlığı tedavi başarısını direk olarak etkilediğinden bunun sorgulanması ve tedavisi de büyük önem taşımaktadır.

Davranışssal tedaviler: kişilerin sıvı alım miktarları, dışkılamadaki ıkınma ve lifli gıda alımı ile düzenlemeleri, cinsellik için gerekli ön hazırlıkların tarifi, pelvik taban kaslarının hissedilmesini öğrenmesi tedavide en önemli basamaklardan birisidir

İlaç tedavileri: hastaların şikayetlerinin ne olduğuna bağlı olarak ilaç tedavileri kas gevşetilmesi, idrar torbasının duyarlılığının değerlendirilmesi, hastada pelvik taban disfonksiyonuna bağlı oluşan depresif ve anksiyete ile ilgili ilaç tedavileri tek tek veya beraber kullanılmaktadır. Bazen de özellikle ağrının şiddetli olduğu durumlarda hedefe yönelik iğne ile tedaviler yapılabilmektedir.

Pelvik taban egzersizleri: Tıp camiasında Kegel egzersizleri olarak bilinen egzersizlerin yaygın ve doğru kullanımının özellikle Batı ülkelerinde çok başarılı sonuçları bildirilmiştir. Ülkemizde de bu konuda çalışan özel terapistlerimiz yardımı ile biz de ilaç tedavisi olmadan veya ilaca ek olarak tercih edilen bir yöntemdir.

Pelvik taban kaslarının manyetik alan enerjisi kullanılarak çalıştırılması: Esasen bir çeşit pelvik taban egzersizi olmakla beraber çok daha etkin ve hedefe yönelik bir yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır.

Normal pelvik taban egzersizi ile manyetik alan ile tedavi arasında ne farklar var?

Pelvik taban egzersizlerinin etkili olabilmesi için doğru kas demetlerinin çalıştırılması esastır. Ne yazık ki hastaların bu kasları algılaması çok kolay değildir. Bunun için hastanın hangi kası kastığını anlayabilmesini sağlayan biofeedback denilen bir yöntem kullanılabilse de kişinin istemli olarak kasları kasabilme gücü de sınırlı olabilmektedir. Manyetik alan uygulamasında  kullandığımız cihaz pelvipower, bu alanda kullanılmak üzere üretilmiştir. Kasları istemli olarak kasıp gevşetebileceğinizden çok daha etkin olarak bu işlemi gerçekleştirir. Hatta ilk kez oturduğunda kişi hemen “ bu nasıl birşey“ diye tepki vermektedir. Koltuğun ayarları kişinin vücut yapısına göre uygun kas demetinin kullanılmasına izin vermektedir. Yine önemli noktalardan birisi çeşitli bel, kalça veya diz sorunları nedeni ile hareketi kısıtlı kişilerde bile manyetik tedavinin çok rahat yapılabilmesidir. Kişinin yapması gereken tek şey rahat bir koltuğa oturmasıdır.  Uzun ve kalıcı etki, yan etkisinin hiç olmaması, diğer organları etkilememesi ile pelvik manyetik tedavi günümüzdeki birinci seçenek olarak kabul edilmelidir.

 

Manyetik sandalyenin ne tür kullanım alanları var?

İdrar tutma ve / veya kaçırma sorunları

Cinsel sorunlar

Ağrılı cinsel ilişki

Organ sarkmaları

Pelvik taban kaslarının kasılmasına bağlı dışkılama sorunları

Gebelik sonrasında ileriye yönelik koruma amaçlı

İleri yaşta idrar kaçırmayı önleyici olarak sıklıkla kullanılabilmektedir