NEZAKET Mİ DÜRÜSTLÜK MÜ?

İranlı bir psikoterapist olan Peseschkian’ın öncüsü olduğu pozitif psikoterapi yaklaşımı, biz bireylerin yaşamlarında gerçek yeteneklerin ve dengenin ne derece önemli olduğuna vurgu yapar ve yetenekleri birincil ve ikincil yetenekler olarak iki grupta ele alır.

Buna göre, birincil yetenekler kişilerin ağırlıklı olarak duygusal yönlerine temas ederken, ikincil yetenekler ise daha çok kişilerin davranışsal yönleriyle ilintilidir. Birincil yetenekler sevme yeteneğimizi; ikincil yetenekler ise bilme yeteneğimizi kapsamaktadır. Ölçü tabiî ki her şeyde olduğu gibi, bu yeteneklerimizin kullanımında da dengedir. İkincil yeteneklerden olan dürüstlük ve nezaket konusundaki anahtar çatışmanın çözümlenmeye çalışılması, bu ekolün mihenk taşlarından biridir.

Bu bağlamda acaba hiç düşündük mü? “Başkalarına karşı hep nazik olmalıyım, kimseyi kırmamalıyım”, “kırılan olacaksa o ben olmalıyım, insan dediğin başkalarına karşı hep nazik olur, bencillik yapmaz”, “nezaket demek medeni olmak demektir” vb. genelleme ve bilişsel çarpıtmalar içeren bir psikodinamiğe sahipsek işimiz biraz zor gibi… Genelde çatışmalara (bazıları faydalı da olsa) hiç gelemeyiz, inciksek de bunu karşı tarafa söyleyemeyiz, ilişkilerimizde verici oluruz ve çokça yoruluruz. Üstelik, olup bitenler için içsel olarak savunma mekanizmalarımız da hazırdır, bu döngüyü besleyen… Kısacası, kimi zaman (aşırı kullanıldığında) kişinin içinde olup bitenleri yani duygu ve düşünce paylaşımını örten bir kılıfa dönüşebilir nezaket bildiğimiz şey ve bizi tıkar, bize zarar verir. Peki belki de dobraca diyebileceğimiz şekilde hemen her şeyi karşı tarafa iletmek, yani iletişimde çok dürüst olmak, dürüstlük yeteneğimizi kullanmak? Yaparken bunda da dengeyi aşıp, nezaketi hemen hiç kullanmamak? Bunu duymak da hepimize olumsuz bir enerji veriyor değil mi? Bizi birbirimizden çoğu kez uzaklaştırıyor. “Dürüst ol söyle de bari biraz nazik söyle kardeşim!” dediğinizi duyar gibiyim… Tabi bu kimi zaman hiç de kolay değil, eğer ki örüntünüzde sorun varsa… Bilişin bildiğinin, değişim dönüşüme uğraması için kimi zaman uzman desteği gerekebiliyor. Sizler de acaba neden aşırı nazik birisiyim, içimden geçenleri karşı tarafa dürüst bir şekilde, korkmadan ifade edemiyorum ve bu bana yük oluyor diyorsanız veya aşırı dürüst davranıyorum ve her defasında kaybediyorum diyorsanız, nezaket ve dürüstlük sizin de anahtar çatışmanız olabilir.

Kaynak: Pozitif Psikoterapi Bağlamında Narsisistik Kişilik Özelliklerinin İncelenmesi (Nurseven KILIÇ , Ali ERYILMAZ)

Yusuf ŞEN

Uzm. Psik. Dan.